فولاد دمشقی که میتوان آنرا به جرات معروفترین فولاد چاقوسازی در جهان نامید در برای اولین باردرسالهای بسیار دور برای بدست آوردن یک فولاد با کیفیت از ترکیب چندین فولاد مختلف برای ساخت شمشیر و کارد تولید شد.اگرچه اسرار تولید مدل اولیه آن که به (Woots) معروف است در طول اعصار در تاریخ گم گشته،نمونه امروزی اگرچه از نظر ساخت متفاوت است اما در ظاهر وعملکرد شباهتهای زیادی به جد خود دارد.

علت نامگذاری این فولاد به دمشقی این بوده که شهر دمشق (Damascus) سوریه کنونی، در زمانهای دور محل تجارت و خرید و فروش شمشیرها و خنجرهای ساخته شده ازاین نوع فولاد بوده که در کشورهای دیگر از قبیل ایران و هند تولید میگردیده.

فولاد دمشقی که با ظاهر جذاب و متمایز خود که بی شباهت به رگه های چوب نیست به راحتی در میان سایر فولادها قابل تشخیص است،از چیدن صفحات دو یا چندین فولاد مختلف در کنار هم وسپس گذاشتن آنها در کوره وپرسکاری (فورج) تولید میشود.این در حالی است که نسخه اولیه از ترکیب فولادهای مذاب در بوته تولید میشده. این صفحات معمولاًاز فولادهایی با خواص مختلف انتخاب میشوند مثلاً یکی از فولاد دارای کربن بالا و دیگری از فولاد با کروم بالا انتخاب میگردد.این دو بعد از امزجاج با یکدیگر در کوره تحت فشار،تا شدن،پیچش،چرخش،سوراخکاری وسوهانکاری قرارمیگیرند تا طرحهای مختلف در آنها شکل گیرد سپس کاملا پولیش میشوند و در اسید قوطه ور میگردند. اسید سطح فولاد را میخورد وبا توجه به متفاوت بودن سهم خورندگی فولاد های مختلف در زمان یکسان یکی سیاه میشود،یکی نوک مدادی میشود،یکی طوسی میشود و یکی نقره ای میماند این تفاوت طرحهای فولاد را نمایان میکند و یک شاهکار هنری آشکار میشود.

این طرحها که هرکدام نام مخصوص به خود را دارند اگر با شرایط یکسان تولید شوند شبیه به همدیگرمیشوند اما هرگز عیناً تکرار نمیشوند و همانطور که هر چیزی در طبیعت منحصر به فرد است و هرگز دو قطعه چوب کاملا شبیه هم نیستد،دو قطعه فولاد دمشقی هم همیشه با هم تفاوت دارند،همین امر این فولاد را به گزینه ای جذاب برای کلکسیون داران و تولید کنندگان چاقوهای لیمیتد و لاکچری تبدیل کرده است.

از معروفترین این طرحها (Pattern) میتوان به Random,Ladder,Rose,Raindrop,Lizzard,wave,Twist

اشاره کرد.البته شایان ذکر است که گاهی این فولاد برای ساخت تیغه های لمینیت (San-mai) استفاده میشود که در این حالت تیغه از یک فولاد سخت در قسمت میانی و دو فولاد دمشقی در دو سمت آن به صورت ساندویچی بهره میبرد.

توجه داشته باشید که نوع دیگری از فولاد نیز با ظاهر شبیه داماسکوس وجود دارد که به آن (Folded) گفته میشود و معمولا درساخت شمشیر کاربرد دارد که نباید با فولاد دمشقی اشتباه گرفته شود، تفاوت آن این است که فولاد فولدد از تا کردن و چکش کاری یک فولاد تولید میشود نه از چندین مدل مختلف.

پیشرفت تکنولوژی به کمک این صنعت نیز آمده و با به روز شدن کوره ها و تجهیزات امکان تولید محصولات جدید فراهم گشته، مانند تولید داماسهای استینلس که دیگر مشکل زنگ زدن در آنها وجود ندارد و همچنین موزاییک داماسها که از چیدن داماسهای ساخته شده و بریده شده درکنار هم و فورج مجدد تولید میشوند و امکان ایجاد طرحهای پیچیده و چشم نواز را فراهم میکنند.همچنین باید به ساخت داماس از فولاد پودری نیز اشاره کنیم که تولید آن انحصاراً در دست شرکت سوئدی (Damasteel) است و محصولاتی بسیار با کیفیت و کاملا ضد زنگ ارائه میکند که اغلب برای نامگذاری پترن های خود از نام اساطیر سوئدی مانند Thor,Loki,OdinHeim بهره میبرد.

دو محصول دیگر نیز از شیوه ساخت فولاد دمشقی در تولید خود بهره میبرند که نام بردن از آنها در این مقاله خالی از لطف نیست اولی (Mokume-Gune) که از ترکیب چندین فلز قیمتی مانند برنج،نقره،مس و برنز ساخته میشود و دومی (Timascus) یا (Moko-Ti) که از ترکیب گریدهای مختلف تیتانیوم ساخته شده و پس از اتمام حرارت داده میشود و رنگهای جذابی به زیبایی رنگین کمان از نارنجی وقرمزتا بنفش و آبی درآن پدید می آید. از هر دو این محصولات در ساخت دسته چاقوهای گران قیمت یا قطعات تزئینی در شمشیر و یا حتی جواهر سازی استفاده میشود.